Hạnh Phúc và Hiệu Ứng Martini lúc 6:30

Chúng ta đều là những nhà tâm lý học nghiệp dư với mong muốn tìm ra cách tuyệt vời nhất để sống. Một số người sẽ nghiền ngẫm tình yêu và nghiên cứu về sự gắn kết. Một số khác lại tập trung vào sự nghiệp, cố gắng tìm cách để làm việc hiệu quả và sáng tạo hơn.

Đó là những gì bà Winifred Gallagher đã viết trong quyển “Rapt: Attention and the Focused Life.”

5 năm trước đó, bà Gallagher đã trải qua một cuộc khủng hoảng sức khoẻ cực kỳ tồi tệ. Bà được chẩn đoán mắc bệnh ung thư—nhưng là một dạng đặc biệt khó chịu, khá cấp tiến.

Theo trí nhớ của bà, trong lúc rời khỏi bệnh viện sau khi được báo tin từ địa ngục, bà bất chợt có một trực giác khác thường và táo bạo. Bà nghĩ, “Căn bệnh này đang muốn độc chiếm sự chú ý của tôi, nhưng không, tôi sẽ hết mực tập trung vào cuộc sống của mình.”

Hiệu ứng Martini lúc 6:30

Tiếp theo đó là vô số các đợt hóa trị, xạ trị đầy khủng khiếp và mệt mỏi. Nhưng bà Gallagher vẫn chỉ để tâm đến những điều tốt đẹp trước mắt. “Gia đình và bạn bè, sự nghiệp, hay những thứ giản đơn như phim ảnh, đi dạo, kể cả ly rượu martini lúc 6:30 tối.” Tất cả đều có tác động rất tích cực đến bà.

Điều này đã khơi dậy một thắc mắc to lớn, thúc đẩy bà dấn thân vào khám phá mối liên hệ giữa hạnh phúc (happiness) và sự chú ý (attention).

Sau 5 năm đằng đẵng, thông qua khoa học thần kinh và tâm lý học, bà Gallagher đã chứng minh được sức ảnh hưởng mạnh mẽ của sự chú ý. Cụ thể là: Những thứ mà bạn chọn chú tâm vào và những thứ mà bạn chọn không bận tâm đến—sẽ đóng vai trò quyết định chất lượng cuộc sống của chính bạn.

Khái niệm này đã hoàn toàn thay đổi cách Linh định nghĩa thế nào là hạnh phúc.

Định nghĩa mới về Hạnh phúc

Theo cách nghĩ đại chúng, ta thường cho rằng hoàn cảnh là yếu tố quyết định hạnh phúc. Những gì xảy đến (hoặc không xảy đến) sẽ định hình cách ta nhìn nhận và trải nghiệm cuộc sống.

Tương tự, ta nghĩ rằng khi đạt được một mục tiêu nào đó, bản thân sẽ cảm thấy hạnh phúc. Vấn đề với góc nhìn này là, ta luôn coi hạnh phúc như một thứ xa xỉ chỉ có thể tận hưởng ở tương lai. Hoặc là ta đạt được mục tiêu và trở nên hạnh phúc, hoặc là ta thất bại và sống trong tột cùng tuyệt vọng.

Với hai tư tưởng trên, thì những việc nhỏ bé mà ta làm hàng ngày dường như không quá quan trọng. Bởi vì điều quan trọng nhất nằm ở sự may mắn và kết quả cuối cùng. Chẳng hạn như liệu bạn có được sinh ra trong gia đình “trâm anh thế phiệt” hay liệu bạn sẽ có một sự nghiệp đáng mơ ước và được ở nhà biệt thự hay không.

Theo bà Gallagher cùng nhiều năm nghiên cứu—những tư tưởng trên là hoàn toàn sai lệch. Não bộ của bạn thay vào đó, sẽ xây dựng thế giới quan dựa trên những gì mà bạn chú tâm đến. Nếu bạn để tâm đến căn bệnh ung thư, bạn và cuộc sống của bạn sẽ trở nên bất hạnh và đen tối. Nhưng nếu bạn tập trung vào ly rượu martini lúc 6:30, bạn và cuộc sống của bạn bỗng trở nên dễ chịu hơn, mặc cho hoàn cảnh ở cả hai tình huống vốn dĩ không hề thay đổi. ¹Newport, C. 2016. “Deep Work Is Meaningful.” In Deep Work, 1st ed. Grand Central Publishing.

Bạn sẽ chọn điều gì?

Trong cuộc sống, ta sẽ có cả những ngày tốt đẹp và những ngày tồi tệ. Điều này luôn luôn nằm ngoài sự kiểm soát của ta. Bạn không thể búng tay và biến một ngày đầy đau khổ trở nên hạnh phúc.

Nhưng nếu nhìn vào bức tranh toàn cảnh, ta mới thấy hạnh phúc không nằm ở hoàn cảnh. Hạnh phúc nằm ở chính lựa chọn của ta. “Bạn là ai, bạn nghĩ gì, cảm thấy gì và làm gì, bạn yêu điều gì—chính là tổng hòa của những thứ mà bạn chú tâm vào.” ²Gallagher, W. 2009. “Choosing the Focused Life.” In Rapt, 1. Penguin.

Giống như bà Gallagher, cuộc sống của bà lẽ ra phải chìm đắm trong sợ hãi và thương hại. May mắn thay, bà nói—nó thật ngọt ngào.

“Sau quá trình thí nghiệm đầy khó khăn…tôi đã có một kế hoạch để sống nốt phần đời còn lại của mình,” bà Gallagher kết luận. “Tôi sẽ lựa chọn mục tiêu thật cẩn thận…và dành cho chúng sự chú ý tuyệt đối của tôi. Tóm lại, tôi sẽ sống một cuộc đời chuyên chú, bởi vì đó là cuộc đời tuyệt vời nhất.”

Còn bạn thì sao? Bạn sẽ chú tâm vào ly rượu martini lúc 6:30, hay sẽ để căn bệnh quái ác độc chiếm lấy cuộc đời của bạn?

Ai cũng chỉ có một lần để sống, vậy nên hãy “lựa chọn thật cẩn thận.”